Kanser dünya çapında ölüm nedenlerinin en başında gelmektedir. 2004 yılında tüm dünyadaki ölümlerin 7,4 milyonu (yaklaşık %13) kanser nedeniyle gerçekleşmiştir. Kanser kaynaklı ölümlerin dünya çapında artacağı ve 2030 yılında 12 milyon kişinin kanserden öleceği öngörülmektedir (1).
Dünya çapındaki en sık kanser tipleri:
- Erkeklerde: akciğer, mide, karaciğer, kalın bağırsak, yemek borusu ve prostat;
- Kadınlarda: meme, akciğer, mide, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanserleridir.
Meme kanseri nedeniyle dünya çapında yılda 519.000 kişi hayatını kaybetmektedir (1).
Kanser Nedir?
Kanser, genellikle kontrolden çıkan hücrelerin sürekli çoğalmalarıdır. Tümör adı verilen bu hücreler topluluğu, vücut dokusunun bir bölümünün anormal büyümesi sonucunda oluşur. Tümörler iyi ya da kötü huylu olabilir.
İyi huylu tümörler, hücreleri etrafa yayılmayan, olduğu yerde duran tümörlerdir. Lokal bir hücre topluluğu oluştururlar. Büyüdüklerinde kapsül biçimini alırlar ve çok nadir olarak ölüme sebebiyet verirler.
Diğer yandan, kötü huylu veya kanserli hücreler geliştikleri dokuyu istila ederler. Genellikle kan damarlarına ve lenf sistemine geçerek başka bölgelerde metastaz diye bilinen ikincil tümörler oluştururlar. Büyüme hızı ve metastaz, tümör tipine göre değişkenlik gösterir.
Genetik faktörlerin yanı sıra, aşağıdaki dış etkenler de tümör oluşumunda rol oynarlar:
- Fiziksel etkenler (ultraviyole ışın, radyasyon gibi)
- Kimyasal etkenler (asbestos, tütün dumanı, arsenik gibi)
- Biyolojik etkenler (bazı virüs, bakteri veya parazit enfeksiyonları)
Kanser çeşitlerinin birçoğunda çevresel faktörler en önemli etkendir. Kanser gelişimdeki bir diğer önemli etken ise yaştır. Yaş ilerledikçe kanser görülme sıklığı belirgin biçimde artmaktadır.
Kanser nedenli ölümlerin %70’den fazlası düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleşmektedir. Bu ülkelerde tütün kullanımı, alkol kullanımı, az meyve ve sebze tüketimi, Hepatit B, Hepatit C ve İnsan Papilloma Virüsü enfeksiyonları kanser risk faktörlerinin başında gelmektedir. Yüksek gelirli ülkelerde ise tütün kullanımı, alkol kullanımı, aşırı kilolu veya obez olmak en önemli risk faktörleri arasındadır (1).
Beslenme ve Kanser
